Steeds vaker worden wij rechtstreeks benaderd door eigenaren van paarden bij wie de verzorging, om wat voor reden dan ook, volledig boven de pet is gegroeid. Ze trekken uiteindelijk zelf wanhopig aan de bel, omdat ze beseffen dat ze hun dieren niet langer de dagelijkse zorg en voeding kunnen geven die ze zo hard nodig hebben.
En precies op dat moment sta je als opvang voor een duivels dilemma.
Aan de ene kant wil je natuurlijk dat iemand die een paard zo ernstig heeft verwaarloosd, daarvoor keihard ter verantwoording wordt geroepen door justitie. Maar aan de andere kant zie je een vermagerd dier voor je dat nú hulp nodig heeft. Niet morgen. Niet volgende week. Maar direct.
Wat kies je dan?
Melden helpt lang niet altijd: de fatale realiteitLink naar dit onderdeel
Regelmatig hoor ik van volgers en dierenliefhebbers dat ze meldingen doen van dierenverwaarlozing, maar dat er vervolgens helemaal niets met die meldingen gebeurt. Helaas is dat geen fabeltje; ik heb dat in de praktijk zelf ook al meerdere keren moeten meemaken.
We spreken hier over paarden die dringend medische én fysieke hulp nodig hadden. Paarden waarbij werkelijk iedereen in één oogopslag kon zien dat direct ingrijpen noodzakelijk was. En toch kwam die hulp vanuit de officiële instanties niet op gang. Geloof me: dat frustreert mij exact net zo erg als dat het jullie frustreert.
Zelfs wanneer wij onze korte lijnen naar de betrokken instanties gebruiken, gebeurt het nog steeds dat daadkrachtige hulp uitblijft. Bij één zaak heeft dit recent zelfs tot fatale gevolgen geleid: een paard is daar letterlijk gestorven door uithongering. En het meest wrange van alles? Op diezelfde locatie staan op dit moment nog steeds andere paarden die dringend hulp nodig hebben. Dat valt aan niemand meer uit te leggen.
De confrontatie met de dierenpolitieLink naar dit onderdeel
Deze week ontstond er over precies deze dynamiek een scherpe discussie met iemand van de dierenpolitie. De agent vroeg mij op de man af waar wij een specifiek opvangpaard hadden opgehaald. Volgens hem hadden wij namelijk juridisch gezien kennis van een strafbaar feit (dierenverwaarlozing) en waren wij verplicht die informatie te delen.
En eerlijk is eerlijk… juridisch gezien heeft hij daar absoluut een punt.
Wanneer je weet dat er een strafbaar feit is gepleegd, mag je dat in principe niet zomaar verzwijgen. In theorie zou een officier van justitie die informatie zelfs officieel bij ons kunnen vorderen.
Ik heb hem in dat gesprek echter uitgelegd dat handhavende instanties zelf ook heel regelmatig gebruikmaken van 'vrijwillige afstand' van dieren door de eigenaar, puur om een langdurig en kostbaar strafrechtelijk traject te voorkomen. Dat gebeurt in de praktijk aan de lopende band.
Tegelijkertijd heb ik hem toen de spiegel voorgehouden en gewezen op dat andere, veel grotere probleem: in de zaak waarin paarden letterlijk voor onze ogen sterven door ondervoeding, hebben wij óók netjes en volgens de regels melding gedaan bij de bevoegde instanties. En daar gebeurt vervolgens gewoon niets mee. Dat maakt het eisen van namen en locaties in andere gevallen zo extreem wrang en hypocriet.
Verborgen leed achter gesloten deurenLink naar dit onderdeel
Veel van de meldingen die wij dagelijks binnenkrijgen, komen van de eigenaren zelf. Zonder die angstige telefoontjes zouden sommige paarden letterlijk nooit gevonden worden. Ze staan ergens achteraf in een donker schuurtje of op een afgelegen, overwoekerd stukje land, ver uit het zicht van de buitenwereld. Niemand in de buurt die het ziet, niemand die het leed opmerkt.
Als deze eigenaren weten dat een telefoontje naar ons automatisch leidt tot de politie op de stoep, bellen ze niet meer.
Dan sta je opnieuw oog in oog met dat onmogelijke dilemma:
- Laat je het paard staan en vertrouw je blind op de stroperige molens van handhaving, met het levensgrote risico dat het dier ondertussen verder aftakelt of alleen en in het donker overlijdt?
- Of haal je het paard direct weg, zonder namen te noemen, zodat je meteen kunt beginnen met de levensreddende verzorging die het zo hard nodig heeft?
Ik denk dat de meeste mensen die ons werk volgen, het antwoord inmiddels wel weten. Voor ons staat het directe welzijn en de overleving van het paard altijd, zonder uitzondering, op nummer één.
Niet altijd zwart-wit: het menselijke leed achter de stilteLink naar dit onderdeel
Zolang ernstige dierenverwaarlozing in Nederland niet veel zwaarder wordt bestraft, en zolang officiële meldingen lang niet altijd leiden tot direct ingrijpen, zullen wij onvoorwaardelijk blijven kiezen voor het dier. Want iedere dag langer in een situatie van pijn en honger, is er één te veel.
Maar ik wil wel één heel belangrijke nuance aanbrengen. Dat we ingrijpen, neemt niet weg dat achter sommige van deze schrijnende situaties ook intens en verdrietig menselijk leed schuilgaat.
We hebben al meerdere keren meegemaakt dat eigenaren zelf in zulke diepe, ernstige persoonlijke of psychische problemen waren beland, dat ze niet eens meer in staat waren om goed voor zichzelf te zorgen — laat staan voor hun dieren.
Dat maakt de situatie voor het verwaarloosde paard natuurlijk geen seconde minder ernstig of pijnlijk. Maar het laat ons wel keer op keer zien dat de werkelijkheid vaak veel ingewikkelder en verdrietiger is dan simpelweg 'zwart of wit'.
Juist daarom is iedere situatie, ieder telefoontje en iedere redding compleet anders. We moeten elke keer opnieuw inschatten wat de beste weg is om een leven te redden.
Maar één ding blijft in ons werk altijd als een paal boven water staan: een paard dat lijdt, verdient direct hulp. En die hulp kan wat ons betreft niet wachten op procedures, formulieren of bureaucratie.
Warme groet,
Henk